พาผู้สูงอายุไปโรงพยาบาล นครปฐม | บริการพาหาหมอ ดูแลครบวงจร เหมือนญาติไปเอง
หมดห่วงเรื่องพาพ่อแม่ไปหาหมอ ให้เราดูแลแทนคุณ เหมือนมีญาติไปด้วย บริการพาผู้สูงอายุไปโรงพยาบาล นครปฐม ดูแลครบ…
อ่านบทความ →
SEO Article
กลั้นผายลม" อันตรายต่อสุขภาพมากกว่าที่คิด
บทความสุขภาพ
กลั้นผายลม
กลั้นผายลม” อันตรายต่อสุขภาพมากกว่าที่คิดจริงหรือ? กลั้นผายลม เป็นพฤติกรรมที่หลายคนเคยทำเมื่ออยู่ในที่สาธารณะ ห้องประชุม รถโดยสาร หรือสถานที่ที่ไม่สะดวก แม้กโ€ฆ
กลั้นผายลม” อันตรายต่อสุขภาพมากกว่าที่คิดจริงหรือ?
กลั้นผายลม เป็นพฤติกรรมที่หลายคนเคยทำเมื่ออยู่ในที่สาธารณะ ห้องประชุม รถโดยสาร หรือสถานที่ที่ไม่สะดวก แม้การกลั้นไว้ชั่วคราวโดยทั่วไปจะไม่ทำให้เกิดอันตรายร้ายแรง แต่หากต้องกลั้นบ่อยหรือเป็นเวลานาน อาจทำให้รู้สึกท้องอืด แน่นท้อง ปวดเกร็ง และไม่สบายตัวได้ การผายลมเป็นกลไกตามธรรมชาติที่ร่างกายใช้ระบายแก๊สออกจากระบบทางเดินอาหาร แก๊สเหล่านี้ส่วนหนึ่งมาจากอากาศที่กลืนเข้าไประหว่างรับประทานอาหาร ดื่มน้ำ พูดคุย หรือเคี้ยวหมากฝรั่ง อีกส่วนหนึ่งเกิดจากแบคทีเรียในลำไส้ใหญ่ย่อยอาหารบางชนิดที่ร่างกายย่อยได้ไม่สมบูรณ์ จำนวนครั้งที่แต่ละคนผายลมในหนึ่งวันอาจแตกต่างกันตามชนิดอาหาร พฤติกรรมการรับประทานอาหาร การขับถ่าย และสภาพของระบบทางเดินอาหาร จึงไม่ควรใช้จำนวนครั้งเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าร่างกายผิดปกติหรือไม่กลั้นผายลม คืออะไร?
การกลั้นผายลม คือ การเกร็งกล้ามเนื้อหูรูดบริเวณทวารหนักเพื่อชะลอการปล่อยแก๊สออกจากร่างกาย เมื่อแก๊สเคลื่อนมาถึงไส้ตรง ระบบประสาทจะส่งสัญญาณให้เรารับรู้ว่าต้องการผายลม จากนั้นเราสามารถควบคุมกล้ามเนื้อหูรูดภายนอกเพื่อรอจนกว่าจะถึงสถานที่ที่เหมาะสมได้ การกลั้นไว้ระยะสั้นจึงถือเป็นสิ่งที่ร่างกายสามารถทำได้ตามปกติ อย่างไรก็ตาม แก๊สไม่ได้หายไปทันที บางส่วนอาจเคลื่อนกลับเข้าไปในลำไส้ บางส่วนอาจถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดและขับออกทางปอด ส่วนที่เหลือจะถูกปล่อยออกมาเมื่อกล้ามเนื้อคลายตัวหรือเมื่อเราไปอยู่ในสถานที่ที่สะดวกกลั้นผายลมแล้วเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย?
เมื่อกลั้นผายลม แรงดันภายในลำไส้และไส้ตรงอาจเพิ่มขึ้นชั่วคราว ทำให้เกิดความรู้สึกแน่น อึดอัด หรือปวดเกร็งบริเวณท้อง ผลกระทบที่พบได้มักเป็นอาการชั่วคราว ได้แก่- ท้องอืดและแน่นท้อง เนื่องจากแก๊สยังคงค้างอยู่ในระบบทางเดินอาหาร
- ปวดหรือเกร็งท้อง โดยเฉพาะเมื่อมีแก๊สสะสมอยู่เดิม
- ท้องป่องชั่วคราว จากปริมาณแก๊สและความดันภายในลำไส้
- มีเสียงท้องร้องหรือเสียงแก๊สเคลื่อนตัว เมื่อแก๊สเคลื่อนผ่านลำไส้
- เสียสมาธิหรือรู้สึกไม่สบายตัว หากต้องกลั้นเป็นเวลานาน
กลั้นผายลมทำให้เกิดโรคร้ายแรงหรือไม่?
ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่เพียงพอสำหรับสรุปว่า การกลั้นผายลมเพียงอย่างเดียวเป็นสาเหตุโดยตรงของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ โรคกระเพาะอาหารอักเสบ โรคกรดไหลย้อน หรือโรคถุงผนังลำไส้อักเสบ โรคเหล่านี้มีปัจจัยเกี่ยวข้องหลายด้าน เช่น อายุ พันธุกรรม พฤติกรรมการรับประทานอาหาร การสูบบุหรี่ น้ำหนักตัว การติดเชื้อ โรคประจำตัว และการทำงานของระบบทางเดินอาหาร จึงไม่ควรนำอาการผายลมหรือการกลั้นผายลมเพียงอย่างเดียวไปเชื่อมโยงกับโรคร้ายแรง อย่างไรก็ตาม หากมีโรคของระบบทางเดินอาหารอยู่เดิม เช่น ลำไส้แปรปรวน ท้องผูก แพ้อาหารบางชนิด หรือกรดไหลย้อน การมีแก๊สมากและการกลั้นไว้อาจทำให้อาการแน่นท้องหรือไม่สบายท้องเด่นชัดขึ้นได้ อ่านข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมได้ที่ บทความดูแลระบบย่อยอาหาร และ บทความเกี่ยวกับกรดไหลย้อนกลั้นผายลมทำให้มีกลิ่นปากจริงไหม?
แนวคิดที่ว่าแก๊สทั้งหมดจะย้อนกลับขึ้นมาและออกทางปากจนทำให้เกิดกลิ่นปากรุนแรงนั้น อาจเป็นการอธิบายที่เกินจริง แก๊สบางส่วนสามารถถูกดูดซึมผ่านผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดและขับออกทางปอดได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าการกลั้นผายลมเป็นสาเหตุสำคัญของกลิ่นปากในคนทั่วไป สาเหตุของกลิ่นปากที่พบได้บ่อยกว่ามักเกี่ยวข้องกับคราบแบคทีเรียในช่องปาก โรคเหงือก ฟันผุ ปากแห้ง การสูบบุหรี่ อาหารบางชนิด ไซนัสอักเสบ หรือกรดไหลย้อน หากมีกลิ่นปากต่อเนื่องแม้แปรงฟันและทำความสะอาดลิ้นแล้ว ควรปรึกษาทันตแพทย์หรือแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงทำไมบางคนจึงมีแก๊สในท้องมากกว่าปกติ?
ปริมาณแก๊สในทางเดินอาหารของแต่ละคนไม่เท่ากัน และอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามพฤติกรรมในแต่ละวัน สาเหตุที่ทำให้มีแก๊สมากขึ้น ได้แก่- รับประทานอาหารเร็วเกินไป ทำให้กลืนอากาศเข้าไปพร้อมอาหารมากขึ้น
- พูดคุยระหว่างรับประทานอาหาร หรือดื่มน้ำผ่านหลอดเป็นประจำ
- ดื่มเครื่องดื่มอัดลม ซึ่งมีแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์
- เคี้ยวหมากฝรั่งหรืออมลูกอม ทำให้กลืนอากาศบ่อยขึ้น
- รับประทานอาหารบางชนิด เช่น ถั่ว หัวหอม กะหล่ำปลี บรอกโคลี และอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตบางประเภท
- มีภาวะแพ้หรือย่อยอาหารบางชนิดไม่ได้ เช่น ภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสไม่ได้
- มีอาการท้องผูก ทำให้อาหารและแก๊สอยู่ในลำไส้นานขึ้น
- มีโรคของระบบทางเดินอาหาร เช่น ลำไส้แปรปรวนหรือโรคเซลิแอค
ควรทำอย่างไรเมื่อต้องการผายลมในที่สาธารณะ?
หากรู้สึกว่ามีแก๊สและไม่สะดวกปล่อยออกมาในขณะนั้น สามารถกลั้นไว้ชั่วคราวแล้วหาสถานที่ที่เหมาะสม เช่น ห้องน้ำ พื้นที่กลางแจ้ง หรือบริเวณที่ไม่มีผู้อื่นอยู่ใกล้ โดยไม่จำเป็นต้องฝืนกลั้นเป็นเวลานานจนเกิดอาการปวดหรือแน่นท้อง การเดินเบา ๆ เปลี่ยนอิริยาบถ หรือนั่งในท่าที่ไม่กดทับหน้าท้องอาจช่วยให้แก๊สเคลื่อนตัวได้ดีขึ้น แต่ไม่ควรเบ่งหรือกดหน้าท้องอย่างรุนแรงเพื่อบังคับให้แก๊สออกลดแก๊สในท้องและลดความจำเป็นต้องกลั้นผายลมได้อย่างไร?
การลดปริมาณแก๊สควรเริ่มจากสังเกตพฤติกรรมและอาหารที่ทำให้เกิดอาการ เพราะอาหารที่ทำให้คนหนึ่งท้องอืดอาจไม่ส่งผลเหมือนกันในอีกคนหนึ่ง วิธีดูแลเบื้องต้น ได้แก่- รับประทานอาหารให้ช้าลง และเคี้ยวอาหารให้ละเอียด
- ลดเครื่องดื่มอัดลม รวมถึงเบียร์และโซดา
- หลีกเลี่ยงการใช้หลอดและการเคี้ยวหมากฝรั่งบ่อย ๆ
- จดบันทึกอาหารและอาการ เพื่อค้นหาว่าอาหารชนิดใดกระตุ้นให้มีแก๊สมาก
- ไม่ควรงดผักหรืออาหารที่มีประโยชน์ทั้งหมด เพียงเพราะอาหารบางชนิดทำให้เกิดแก๊ส ควรปรับปริมาณทีละน้อย
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ และรับประทานใยอาหารอย่างเหมาะสมเพื่อลดท้องผูก
- เคลื่อนไหวร่างกายเป็นประจำ เช่น เดินหลังรับประทานอาหาร
- ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา โดยเฉพาะหากมีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ หรือรับประทานยาอื่นอยู่
อาการแบบใดควรไปพบแพทย์?
การมีแก๊สหรือผายลมเป็นเรื่องปกติ แต่ควรปรึกษาแพทย์หากอาการเกิดขึ้นรุนแรง ต่อเนื่อง หรือเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการร่วมดังต่อไปนี้- ปวดท้องรุนแรงหรือปวดท้องต่อเนื่อง
- ท้องอืดมากผิดปกติหรือท้องโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- อาเจียนบ่อยหรือรับประทานอาหารไม่ได้
- ท้องเสียหรือท้องผูกเรื้อรัง
- มีเลือดปนในอุจจาระหรืออุจจาระมีสีดำผิดปกติ
- น้ำหนักลดลงโดยไม่ได้ตั้งใจ
- มีไข้ อ่อนเพลีย หรือเบื่ออาหารร่วมด้วย
- รูปแบบการขับถ่ายเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการกลั้นผายลม
กลั้นผายลม คืออะไร?
กลั้นผายลม คือ การใช้กล้ามเนื้อหูรูดภายนอกชะลอการปล่อยแก๊สออกจากไส้ตรง การกลั้นไว้ชั่วคราวมักไม่เป็นอันตรายร้ายแรง แต่สามารถทำให้แน่นท้อง ท้องอืด หรือปวดเกร็งได้กลั้นผายลมบ่อย ๆ ดีไหม?
ไม่ควรฝืนกลั้นเป็นเวลานานหรือทำจนเกิดความไม่สบายตัว แม้ยังไม่มีหลักฐานว่าการกลั้นผายลมเป็นครั้งคราวทำให้เกิดโรคร้ายแรงโดยตรง แต่การปล่อยแก๊สในสถานที่ที่เหมาะสมจะช่วยลดแรงดันและความอึดอัดภายในท้องได้กลั้นผายลมทำให้เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือไม่?
ยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยันว่า การกลั้นผายลมเป็นสาเหตุโดยตรงของมะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งลำไส้ใหญ่เกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายด้าน เช่น อายุ ประวัติครอบครัว พันธุกรรม โรคลำไส้บางชนิด และพฤติกรรมการใช้ชีวิต หากมีเลือดในอุจจาระ น้ำหนักลด หรือการขับถ่ายเปลี่ยนไป ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์สรุป: ควรกลั้นผายลมหรือปล่อยออกมา?
การกลั้นผายลมชั่วคราวในสถานการณ์ที่ไม่สะดวกมักไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรง แต่การฝืนกลั้นเป็นเวลานานอาจทำให้ท้องอืด แน่นท้อง ปวดเกร็ง และเสียสมาธิได้ เมื่อมีโอกาสจึงควรหาสถานที่ที่เหมาะสมและปล่อยแก๊สออกตามธรรมชาติ สิ่งสำคัญคือไม่ควรสรุปว่าอาการแก๊สหรือการกลั้นผายลมเป็นสาเหตุของโรคร้ายแรงโดยไม่มีการตรวจวินิจฉัย หากมีแก๊สมากผิดปกติหรือมีอาการเตือน เช่น ปวดท้องรุนแรง เลือดในอุจจาระ น้ำหนักลด หรือการขับถ่ายเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงแหล่งข้อมูลอ้างอิง
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ได้ เขียนโดยผู้เชี่ยวชาญงานเขียน นามปากกา: หมูน้อยคำถามที่เกี่ยวข้อง
กลั้นผายลมแล้วเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย?
ท้องอืดและแน่นท้อง เนื่องจากแก๊สยังคงค้างอยู่ในระบบทางเดินอาหาร ปวดหรือเกร็งท้อง โดยเฉพาะเมื่อมีแก๊สสะสมอยู่เดิม ท้องป่องชั่วคราว จากปริมาณแก๊สและความดันภายในลำไส้ มีเสียงท้องร้องหรือเสียงแก๊สเคลื่อนตัว เมื่อแก๊สเคลื่อนผ่านลำไส้ เสียสมาธิหรือรู้สึกไม่สบายตัว หากต้องกลั้นเป็นเวลานาน
ทำไมบางคนจึงมีแก๊สในท้องมากกว่าปกติ?
รับประทานอาหารเร็วเกินไป ทำให้กลืนอากาศเข้าไปพร้อมอาหารมากขึ้น พูดคุยระหว่างรับประทานอาหาร หรือดื่มน้ำผ่านหลอดเป็นประจำ ดื่มเครื่องดื่มอัดลม ซึ่งมีแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เคี้ยวหมากฝรั่งหรืออมลูกอม ทำให้กลืนอากาศบ่อยขึ้น รับประทานอาหารบางชนิด เช่น ถั่ว หัวหอม กะหล่ำปลี บรอกโคลี และอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตบางประเภท มีภาวะแพ้หรือย่อยอาหารบางชนิดไม่ได้ เช่น ภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสไม่ได้ มีอาการท้องผูก ทำให้อาหารและแก๊สอยู่ในลำไส้นานขึ้น มีโรคของระบบทางเดินอาหาร เช่น ลำไส้แปรปรวนหรือโรคเซลิแอค
ลดแก๊สในท้องและลดความจำเป็นต้องกลั้นผายลมได้อย่างไร?
รับประทานอาหารให้ช้าลง และเคี้ยวอาหารให้ละเอียด ลดเครื่องดื่มอัดลม รวมถึงเบียร์และโซดา หลีกเลี่ยงการใช้หลอดและการเคี้ยวหมากฝรั่งบ่อย ๆ จดบันทึกอาหารและอาการ เพื่อค้นหาว่าอาหารชนิดใดกระตุ้นให้มีแก๊สมาก ไม่ควรงดผักหรืออาหารที่มีประโยชน์ทั้งหมด เพียงเพราะอาหารบางชนิดทำให้เกิดแก๊ส ควรปรับปริมาณทีละน้อย ดื่มน้ำให้เพียงพอ และรับประทานใยอาหารอย่างเหมาะสมเพื่อลดท้องผูก เคลื่อนไหวร่างกายเป็นประจำ เช่น เดินหลังรับประทานอาหาร ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา โดยเฉพาะหากมีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ หรือรับประทานยาอื่นอยู่
อาการแบบใดควรไปพบแพทย์?
ปวดท้องรุนแรงหรือปวดท้องต่อเนื่อง ท้องอืดมากผิดปกติหรือท้องโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง อาเจียนบ่อยหรือรับประทานอาหารไม่ได้ ท้องเสียหรือท้องผูกเรื้อรัง มีเลือดปนในอุจจาระหรืออุจจาระมีสีดำผิดปกติ น้ำหนักลดลงโดยไม่ได้ตั้งใจ มีไข้ อ่อนเพลีย หรือเบื่ออาหารร่วมด้วย รูปแบบการขับถ่ายเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน
